چند توصیه مهم درباره ی مادران شاغل
چند توصیه مهم درباره ی مادران شاغل بسياری از مادران مجبورند سر کار بروند تا در اين شرايط سخت اقتصادي چرخ زندگيشان را بگردانند. تکليف آنها چه ميشود؟ آيا فرزندپروري آنها محکوم به شکست است؟ دكتر نسرين اميري، روانپزشك كودك و نوجوان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي به اين پرسش پاسخ ميدهد.
پاسخ شما به مادرهايي که شاغلند و در عين حال، دغدغههاي فرزندپروري دارند، چيست؟
بهنظر من بايد با برنامهريزي درست، شرايطي مهيا کنيم که بچهدار شدن به معني تماممدت کنار فرزند بودن و کنارهگيري از حرفه اجتماعي نباشد، چراکه وقتي بند ناف بريده شد، هر انسان هويتي مجزا دارد. قرار نيست مادر تمام روز در کنار کودکش باشد يا اگر نتواند بهخاطر کارش هر روز با او باشد، دچار اضطراب شود.
اما نوزاد را که نميتوان به حال خود رها کرد! اگر قرار است مادر بعد از مرخصي 6 ماهه فعاليت حرفهاي خود را شروع کند، بايد فرزندش را به چه کسي بسپارد که آسيب رواني يا تربيتي نبيند؟
بهتر است از يک آشنا بخواهد از فرزندش نگهداري کند. مادربزرگ، خاله و عمههاي کودک انتخاب خوبي هستند. در قديم بچهها مادرخواندهاي داشتند که در نبود مادر از آنها نگهداري ميکرد. شايد الان بسياري از بزرگترها خاطرات خود را درباره اين شخص در ذهن داشته باشند. تا 3 سالگي کودک ميتواند در کنار اين افراد باشد اما بعد از اين سن بايد به رشد اجتماعياش توجه کرد و مهد، مکان مناسبتري براي نگهداري از او است.
قبل از 3 سالگي اگر کسي از آشنايان براي نگهداري کودک وجود نداشته باشد، ميتوان او را به مهد سپرد؟
بهتر است قبل از 3 سالگي مهد نرود و مثلا در شرايطي مادر او را همراه خود به محل کار ببرد. امروزه در بسياري از ادارهها، محل نگهداري کودک وجود دارد و مادر ميتواند فرزندش را بهخصوص در سن شيرخوارگي همراه خود به محل کار ببرد و در اتاقي نزديک به اتاق خود بگذارد تا پرستاري از او نگهداري کند و مادر نيز بتواند هر چند ساعت يک بار به او سر بزند.
در مواردي که به دلايلي کودک شيرخوار نميتواند نزديک محل کار مادر نگهداري شود و شخص آشنايي هم نميتواند از او پرستاري کند، راهحلي جز مهد وجود ندارد اما اگر اين تنها گزينه پيشروي شماست نبايد احساس گناه يا اضطراب کنيد، بلکه مهد مناسب و مطمئني بياييد و سعي کنيد مربي شيرخوار مرتب عوض نشود. علاوه بر اين، مربي بايد با مادر در ارتباط نزديک باشد تا بچه دچار اضطراب و
کمبود محبت نشود چون قبل از 3 سال معضل تربيتي نداريم. مشکل اصلي بعد از اين سن است. تا قبل از 3 سالگي، مهمترين مسالهاي که بايد مد نظر گرفته شود، انتقال خوب و کامل محبت به شيرخوار است. کودک بايد احساس کند در مدتي که مادر نيست، بهوسيله مربي حمايت ميشود.
بهترين سن کودک براي مهدکودک
دکتر زاهد،در این باره توضیح می دهد:تا زماني که کودک توانايي توصيف فضاي مهد و بيان اتفاقهايي که در آنجا ميافتد را ندارد، نبايد به مهد کودک سپرده شود. اگر مادري شاغل است، براي فرزند زير 3 سال خود بايد يک نفر را به عنوان مراقب انتخاب کند. اين شخص ميتواند مادربزرگ، خاله يا يک پرستار باشد که بچه در کنار او احساس آرامش و ايمني داشته باشد. در چنين شرايطي، احتمال بروز «اضطراب جدايي» کمتر ميشود در غير اين صورت بچه دچار اختلال در پديده دلبستگي ميشود.
پديده دلبستگي يعني ارتباط عاطفي که بين مادر و کودک وجود دارد و طي آن کودک احساس آرامش و ايمني ميکند. کودکي که زود به مهد فرستاده ميشود تا حدي دچار اضطراب جدايي است و به حضور مادر و پدر نياز دارد. اين تمايل بودن با والدين ممکن است در حد معمول يا بيمارگونه باشد. کودکي که به مهد فرستاده ميشود و اضطراب زيادي دارد، هر روز با گريه به مهد ميرود و حتي دچار علايم جسماني ناشي از اضطراب ميشود،
لازم است رفتن او به مهد قطع و اضطراب زمينهاي بررسي و درمانهاي لازم انجام شود اما اگر اضطراب در حد طبيعي است، زماني که کودک از مهد برميگردد، والدين بايد وقت خود را در اختيار کودک بگذارند.او به نوازش، آغوش، حضور، لبخند، بوسيدن، تماس پوستي و چشمي کافي با والدين نياز دارد. اگر غير از اين باشد، احساس عدمامنيت در کودک شکل ميگيرد و در صورت غفلت تبديل به اختلالهاي اضطرابي و روانپزشکي ميشود.
الف) تغذیه انحصاری با شیر مادر
در نقش ماه اول زندگی شیرخار به هیچ نوع غذای دیگری تی آب نیاز ندارد و باید به طور انحصاری فقط با شیر مادر تغذیه شود.
ب) عدم شروع تغذیه تکمیلی زودرس. بهترین زمان برای شروع تغذیه تکمیلی در نوزادی که مسیر رشد طبعی دارد پایان شش ماهگی است. تغذیه زودرس سبب کاهش شیر مادر بروز اسهال و استفراغ و حساسیت میگردد.
پ) عدم استفاده از شیرخشک در ساعاتی که مادر در منزل نیست دوران سرعت تغذیه کودک با شیر دوشیده شده و نگهداری شده مادر صورت میگیرد.
ت) عدم استفاده از بطری جهت تغذیه شیر خوار در زمانی که مادر کنارکودک قرار ندارد در واقع شیر دوشیده شده توسط فنجان یا قاشق به شیرخوار خورانده میشود. استفاده از بطری سب mpple confvse میشود که علت عدم تطابق جنس شکل و قوام نوک سرشیشه یا نوک سینه مادر میباشد.
ث) در زمان غیر ساعات کار مادر باید همیشه در اختیار شیرخوار باشد و شیر خوار در هر سمان نیاز به تغذیه داشت مادر باید در دسترس باشد (on-demand)
ج) استفاده از پاس شیردهی درساعات کار در صورت اسکان
چ) حرف غذا و لبنیات کافی توسط مادر در حین کار در منزل
ح) دوشیدن شیر دو تا سه بار درمحل کار
خ) آشنایی با تجربیات سایرزنان شیرده شاغل
دانستن نکات چند جهت دوشیدن شیر لازم میباشد. هنگام دوشیدن شیر یا باید درمحیطی خلوت و آرام باشد بغل گرفتن شیرخوار و تماس پوست با پوست مادر و شیرخوار و همچنین تحریک نوک پستان قبل از دوشیدن سبب تحریک تشرح هورمون آلیترسین شده که سبب تسهیل دوشیدن و خروج شیر میشود.
کمپرس گرم پستان ها یادوش گرفتن قبل دوشیدن شیر مفید میباشد نوشیدن مایعات گرم به جز قهوه قبل از دوشیدن شیر نیز قابل اهمیت میباشد. ماساژ ملایم پستان ها مالش و ماساژ ؟ مادر به جاری شدن شیرکمک میکند. مدت زمان دوشیدن شیر 20 تا 30 دقیقه میباشد
ابتدا هر یک از پستان ها پنج – هفت دقیقه دوشیده میشودو سپسمادر اقدام به ماساژ و لمس پستان ها مینماید مجددا مادر هر یک از پستان ها را سه تا پنج دقیقه میدوشد و سپس پستان ها را لمس نموده و ماساژ میدهد.درنهایت هر یک از پستان ها دو – سه دقیقه دوشیده میشود.
روشهای دوشیدن شیر: دوشیدن شیر توسط دستو با ملینیک مارست صورت میگیرد دراین روش دست مادر حالت حرف B انگلیسی را داشته چهار انگشت در زیر پستان و انگشت شست در بالای پستان قرار میگیرد. (Hand Expession) دوشیدن با پمپ های دستی روش دیگر دوشیدن شیر است.
(manual Breast prmp) که نوع پیشرفته این وسیله به صورت سیلندری میباشد.نوع دیگری از شیر دوش ها توسط باتریکار میکنند. (Battesy opefcted pvmp) از روشهای دیگر دوشیدن شیر استفاده از بطری گرم میباشد که به خصوص در پستان های ؟ دردناک کاربرددارد.درست زمان نگهداری شیردوشیده شده در شرایط مختلف فرق میکند که در جدول زیر خلاصه شده است.